|
|
Пресс-релиз 23 октября 2000 года Республика Казахстан ратифицировала Конвенцию о доступе к информации, участии общественности в процессе принятия решений и доступе к правосудию по вопросам, касающимся окружающей среды (Орхусская конвенция). Она вступила в силу 30 октября 2001 года. Начиная с этой даты, все положения Конвенции являются юридически обязательными для ее сторон. В отличие от других международных соглашений, по которым страны-участницы выполняют обязательства только друг перед другом, данная Конвенция налагает на государственные органы четкие обязательства перед общественностью. В 2004 году Экологическое общество «Зеленое спасение» совместно с гражданами, чьи интересы оно защищало в суде, направило заявления в Комитет по вопросам соблюдения Орхусской конвенции. Эти заявления (ACCC/C/2004/01, ACCC/C/2004/02) стали одними из первых, рассмотренных Комитетом. Комитет признал несоблюдение Казахстаном ряда требований Конвенции и нарушение прав граждан на участие в процессе принятия решений и на доступ к правосудию по вопросам, касающимся окружающей среды. Решения Комитета были подтверждены Вторым совещанием сторон Конвенции (май 2005, Алматы). На совещании было принято специальное решение по Казахстану, который должен был к концу 2005 года предоставить в Комитет стратегию и план мероприятий по его выполнению. С тех пор прошло полтора года, но: - решения Комитета, принятые по заявлениям общественности не выполнены; - стратегия и план мероприятий по реализации решений, принятых на Втором совещании не утверждены; - суды в своей деятельности по-прежнему не руководствуются положениями Конвенции и считают, что решения Комитета носят рекомендательный характер; - национальное природоохранное законодательство до сих пор не адаптировано к положениям международного права. В 2006 году по заявлению жителей Алматы Л.Гатиной, А.Гатина и Л.Г.Конышковой (ACCC/C/2004/06) Комитет опять признал нарушение прав граждан на доступ к правосудию.
Пятилетний юбилей Орхусской конвенции страна отметила своеобразно. Правозащитная
практика Экологического общества «Зеленое спасение», обращения казахстанцев в
Комитет по вопросам соблюдения позволили выявить тревожные тенденции. Доступ к
правосудию ограничивается доступом в суд. Участие в процессе принятия решений
сведено к возможности свободно высказываться. Достоверная информация скрывается,
а предоставляемые общие сведения недостаточны для принятия компетентных решений.
Повсеместные нарушения прав граждан на благоприятную окружающую среду стали
причинами роста социальной напряженности, бедности, болезней! Подробности на сайтах: www.greensalvation.org/Russian/Facts/facts.htm www.unece.org/env/pp/compliance.htm
Орхусс конвенциясын сақтау мәселелері жөніндегі комитет Қазақстандағы азаматтар құқықтарын бүзылуын растады.
(Орхусс
конвенциясының қолданысқа енгізілуінің бес жылдығына орай) 2000 жылы 23 қазанда Қазақстан Республикасы қоршаған ортаны қорғауға қатысты ақпаратқа қол жеткізу жұртшылықтықтың шешімдер қабылдау үдерісіне қатысуы мен әділ сотқа жүгінуі туралы конвенцияны ратификациялады (Орхусс конвенциясы). Конвенция 2001 жылы 30 қазанда күшіне енді. Осы күннен бастап, конвенцияның барлық ережелері, оның тараптары үшін заң жүзінде міндетті болып табылады. Тек бір бірінің алдында ғана қатысушы елдер міндеттемелерін орындайтын басқа халықаралық келісімдерден айырмашылығы, осы конвенция мемлекеттік органдарға жұртшылық алдындағы айқын міндеттемелерін жүктейді. 2004 жылы «Зеленое спасение» экологиялық қоғамы, өзі сотта мүдделерін қорғаған азаматтармен бірге Орхусс конвенциясын сақтау мәселелері жөніндегі Комитетке арыз - өтінішін жолдады. Осы арыз өтініштер (АССС/С/2004/01, АССС/С/2004/02) комитет бірінші болып қараған құжаттардың бірі болды. Комитет Қазақстанның конвенцияда қойылатын бірқатар талаптарын сақтамағанын және шешімдер қабылдау үдерісіне қатысу мен қоршаған ортаға қатысты мәселелер бойынша әділ сотқа жүгінуде азаматтардың қүқықтарының бұзылғанын таныды. Комитеттің шешімдерін Конвенция тараптарының Екінші кеңесі растады (мамыр 2005, Алматы). Кеңесте Қазақстан жөнінде арнайы шешім қабылданды, шешім бойынша 2005 жылға қарай Республикамыз Комитетке оның стратегиясы мен орындау іс-шараларының жоспарын ұсынуға тиіс еді. Содан кейін бір жарым жыл уақыт өтті, бірақ: - жұртшылықтың арыз-өтініштері бойынша қабылданған Комитет шешімдері орындалған жоқ; - Екінші Кеңесте қабылданған шешімдерді іске асыру жөніндегі стратегия мен іс-шаралар жоспары бекітілген жоқ; - Соттар өз қызметінде бүрынғысынша Конвенцияның ережелерін басшылыққа алады және олар Комитет шешімдері ұсынбалы сипат алады деп есептейді; - ¥лттық табиғат қорғау заңнамасы осы уақытқа дейін халықаралық қүқықтың ережелеріне бейімделмеген. 2006 жылы Алматы қаласының түрғындары Л. Гатинаның , А. Гатинның және Л.Г. Конышкованың (АССС/С2004/06) арыз-өтініштері бойынша азаматтардың әділ сотқа жүгінудегі құқықтарының бүзылғанын Комитет тағы да растады.
Орхусс Конвенциясының бес жылдық мерейтойын еліміз өзінше атап өтті. «Зеленое
спасение» экологиялық қоғамының қүқық қорғау практикасы, қазақстандықтардың
Комитетке қүқықтарды сақтау мәселелері жөніндегі жүгінулері алаң туғызатын
үрдістерді анықтап берді. Әділ сотқа жүгіну сотқа жүгінумен шектеледі. Шешімдер
қабылдау үдерісіне қатысу пікірді еркін айту мүмкіндігіне саяды. Ақиқат ақпарат
бүркемеледі, ал ұсынылатын жалпы мәліметтер құзырлы шешімдер қабылдау үшін
жеткіліксіз. Жағымды да лайықты қоршаған ортаға қатысты азаматтардың қүқықтарын
жаппай бұзу әлеуметтік шиеленістің, кедейліктің, аурулардың өсу себептеріне
айналды! Толық мәліметтер www.greensalvation.org/Russian/Facts/facts.htm www.unece.org/env/pp/compliance.htm сайттарында. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
На снимках рабочие моменты пресс-конференции. Фото: Н.Медведевой. |
|
